Get Adobe Flash player

ค้นหา

สถิติผู้เข้าชมเว็บไซต์

เนื้อหาที่เปิดอ่าน
5262632

whosonline

มี 103 ผู้มาเยือน และ ไม่มีสมาชิกออนไลน์ ออนไลน์

พระประวัติและปฏิปทา
สมเด็จพระสังฆราชพระองค์ที่ ๑๖

แห่งกรุงรัตนโกสินทร์

สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช (จวน อุฏฐายี)
พ.ศ. ๒๕๐๘-๒๕๑๔

วัดมกุฏกษัตริยาราม ราชวรวิหาร
แขวงบางขุนพรหม เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

พระประวัติในเบื้องต้น

สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช (จวน อุฏฐายี)
มีพระนามเดิมเมื่อแรกประสูติว่า “ลำจวน ศิริสม”
ภายหลังจึงทรงเปลี่ยนเป็น “จวน” พระนามฉายาว่า “อุฏฐายี”
ประสูติเมื่อวันที่ ๑๖ มกราคม พุทธศักราช ๒๔๔๐ ตรงกับวันอาทิตย์
แรม ๑๐ ค่ำ เดือนยี่ ปีระกา นพศก จุลศักราช ๑๒๕๙ (ร.ศ. ๑๑๖)
ที่บ้านโป่ง อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี

โยมบิดามีนามว่า “หงส์ ศิริสม” เป็นชาวโพธาราม
ท่านปู่สืบเชื้อสายมาจากจีนแซ่ตัน ท่านย่าสืบเชื้อสายมาจากชาวเวียงจันทน์

ส่วนโยมมารดามีนามว่า “จีน” นามสกุลเดิมว่า “ประเสริฐศิลป์”
ภูมิลำเนาเดิมอยู่บ้านฉาง อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบุรี

ซึ่งในบั้นปลายของชีวิตได้ปลงผม นุ่งขาวห่มขาวเป็นอุบาสิกา
รักษาศีลแปดตลอดมาเป็นเวลาประมาณ ๓๐ ปี
และถึงแก่กรรมเมื่ออายุ ๘๘ ปี (พ.ศ. ๒๕๐๕)

ส่วนท่านบิดา ภายหลังได้อุปสมบทเป็นภิกษุมาอยู่ที่
วัดมกุฏกษัตริยาราม จนถึงมรณภาพ เมื่ออายุ ๘๔ ปี

ท่านเจ้าประคุณสมเด็จฯ ทรงเป็นบุตรหัวปีในจำนวนบุตรธิดาทั้งหมด ๗ คน


Image
ท่านหงส์ ศิริสม โยมบิดา


ประถมวัยและประถมศึกษา

พ.ศ. ๒๔๔๙ : พระชนมายุ ๙ พรรษา

ได้เข้าศึกษาหนังสือไทยที่โรงเรียนวัดคฤบดี ตำบลบ้านปูน
อำเภอบางพลัด จังหวัดธนบุรี จนจบชั้นปีที่ ๓ เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๕๑
แล้วลาออกจากโรงเรียน กลับไปอยู่ภูมิลำเนาเดิมถึงปี พ.ศ. ๒๔๕๑

พ.ศ. ๒๔๕๒ : พระชนมายุ ๑๓ พรรษา

เมื่อเรียนจบประถมศึกษาแล้วได้สมัครเข้าเรียนต่อที่ โรงเรียนนายร้อยทหารบก
(โรงเรียนนายร้อย จ.ป.ร.) แต่ป่วยเป็นโรคเหน็บชาเสีย
จึงต้องกลับออกไปรักษาตัวที่ภูมิลำเนาเดิม และไม่ได้กลับเข้ามาเรียนต่ออีก

พ.ศ. ๒๔๕๓ : พระชนมายุ ๑๔ พรรษา

ท่านบิดามารดา ต้องการให้เรียนทางพระศาสนา
จึงนำไปฝากให้อยู่กับ พระมหาสมณวงศ์ (แท่น โสมทตฺต)
เจ้าอาวาสวัดมหาสมณาราม (วัดเขาวัง) จังหวัดเพชรบุรี ผู้เป็นพี่ของตา

พระวัดเขาวังเล่ากันต่อมาว่า ท่านเจ้าคุณมหาสมณวงศ์
เคยออกปากทำนายท่านเจ้าประคุณสมเด็จฯ ไว้ว่า

“ลักษณะอย่างนี้ ต่อไปจะได้ดี”

นัยว่าท่านหมายถึงพระเศียรที่มีลักษณะคล้ายกระพองช้าง

พ.ศ. ๒๔๕๔ : พระชนมายุ ๑๕ พรรษา

พระสาสนโสภณ (แจ่ม จตฺตสลฺโล ป.ธ. ๗) เมื่อครั้งครั้งยังเป็น พระอริยมุนี
ได้ออกเดินธุดงค์ไปพักที่ถ้ำเขาย้อยอยู่พอสมควรแล้ว
เดินทางต่อไปเยี่ยมพระมหาสมณวงศ์ ที่วัดมหาสมณาราม
ในฐานะที่เป็นพระเถระผู้ใหญ่ในคณะ และเกี่ยวข้องกันทางญาติสัมพันธ์
พระมหาสมณวงศ์จึงขอฝากท่านเจ้าประคุณสมเด็จฯ กับ พระอริยมุนี
ให้มาอยู่ศึกษาปริยัติธรรมที่วัดมกุฏกษัตริยาราม

พ.ศ. ๒๔๕๕ พระชนมายุ ๑๖ พรรษา

ในราวเดือนเมษายน พระองค์ได้เดินทางเข้ามาอยู่กับ พระสาสนโสภณ (แจ่ม)
เมื่อครั้งยังดำรงสมณศักดิ์ที่ พระอริยมุนี ที่คณะนอก วัดมกุฏกษัตริยาราม
โดยมีนายเขียน ประเสริฐศิลป์ ผู้เป็นน้านำมาส่ง
และ ทรงเริ่มศึกษาบาลีไวยากรณ์กับท่านเจ้าคุณอาจารย์บ้าง
กับ พระมหาจิณ จิณฺณาจาโร ป.ธ. ๔ บ้าง
และศึกษาต่อกับ พระมหาสุข สุขทายี ป.ธ. ๕ ใน พ.ศ. ๒๔๕๖


Image
เมื่อพระชนมายุได้ ๑๗ พรรษา

ทรงบรรพชาและการศึกษา

ทรงบรรพชาเป็นสามเณร เมื่อวันที่ ๒ กรกฏาคม พ.ศ. ๒๔๕๗
ณ พระอุโบสถ วัดมกุฏกษัตริยาราม
โดย มี พระธรรมปาโมกข์ (ถม วราสโย ป.ธ. ๗) เป็นพระอุปัชฌาย์
และ พระอริยมุนี (แจ่ม จตฺตสลฺโล ป.ธ. ๗) เป็นพระสรณคมนาจารย์

แล้วทรงศึกษาธรรมวินัยในสำนัก พระอริยมุนี (แจ่ม)
ถึงเดือนกุมภาพันธ์ ปีเดียวกัน ทรงสอบไล่องค์นักธรรมชั้นตรีภูมิของสามเณรได้

พ.ศ. ๒๔๕๘ ทรงเข้าศึกษาธรรมบทกับ พระพินิตพินัย (ชั้น กมาธิโก)
เมื่อครั้งยังเป็นพระมหาชั้นเปรียญ ๕ ประโยคในโรงเรียนบาลีวัดมกุฏกษัตริย์


Image
ทรงฉายเมื่อครั้งบรรพชา พ.ศ. ๒๔๕๘ พระองค์ที่ ๓ (จากซ้าย-แถวยืน)

อนึ่ง ในระหว่างปี พ.ศ. ๒๔๕๘-๒๔๕๙ นั้น
ที่วัดมกุฏกษัตริยาราม มีสามเณรเรียนธรรมและบาลีอยู่มาก
เช่น สามเณรจิตต์ (นิวาศะบุตร) สามเณรลำจวน (ศิริสม)
สามเณรเพ็ญ (สุนทรพะลิน) สามเณรสุข (จีนังกูร)
สามเณรกูล (นิวาศบุตร) สามเณรอู๋ (ตาดอุดร) สามเณรทองสืบ (ศุภมาร์ค)
สามเณรสิงโต (ศรีเกษ) สามเณรโด๋ (แจ่ม จรรยา) ฯลฯ


ได้ชักชวนกันออกวารสารรายปักษ์ขึ้นฉบับหนึ่ง ให้ชื่อว่า “สยามวัด”
เพื่อเป็นสนามสำหรับฝึกหัดแต่งโคลง กาพย์ กลอน กลบท และฉันท์
และจัดให้มีการประกวดแต่งโคลง ฉันท์ เป็นต้น

ในจำนวนสามเณรเหล่านี้ ท่านเจ้าประคุณสมเด็จฯ มีลายมือสวย
จึงได้รับมอบหมายให้เป็นบรรณาธิการรวบรวมและเขียนลงในสมุด
ครั้งละ ๑-๒ เล่ม สำหรับนำออกอ่านในที่ประชุม ณ วันโกนแห่งปักษ์ทุกกึ่งเดือน

วารสารนี้ดำเนินมาได้เกือบ ๒ ปีจึงหยุดไป
เพราะทุกรูปมีภาระที่จะต้องเรียนมากขึ้น

การหัดแต่งกวีนิพนธ์ในครั้งนั้น ทำให้ท่านเจ้าประคุณสมเด็จฯ
เป็นผู้สามารถการประพันธ์โคลง ฉันท์ เป็นต้น ส่วนหนึ่ง


Image
ทรงฉายเมื่อวันที่ ๒๘ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๖๐ ก่อนที่จะทรงอุปสมบท


ในระยะเดียวกันนี้ ได้ทรงเรียนภาษาอังกฤษจากตำราด้วยพระองค์เอง
ครั้นสอบประโยค ๔ ได้แล้วในปี พ.ศ. ๒๔๖๓
จึงเรียนจาก ครูโปร่ง (สำเร็จการศึกษาจากปีนัง) ซึ่งมาสอนที่กุฏิ

ต่อมาระหว่าง พ.ศ. ๒๔๖๖-๒๔๖๗ จึงเรียนกับ ลิงกัวโฟน บ้าง
กับ หลวงไพจิตรฯ (สำเร็จการศึกษาจากเยอรมัน) บ้าง
จนสามารถแต่ง-แปลบทเรียนได้โดยตลอด แล้วจึงหยุดเรียน

ท่านเจ้าประคุณสมเด็จฯ ทรงรู้ภาษาอังกฤษพอจะอ่านเขียนแปลได้
และรับสั่งได้บ้าง แต่ไม่ชำนาญ

ฉะนั้น เวลาติดต่อกับชาวต่างประเทศ
จึงใช้ล่ามเว้นแต่คราวจำเป็น จึงรับสั่งโดยประโยคสั้นๆ

ทรงอุปสมบทและการศึกษา

พ.ศ. ๒๔๖๐

เมื่อทรงมีพระชนมายุครบ ๒๐ พรรษา ได้ทรงอุปสมบทเป็นภิกษุ
มี พระธรรมปาโมกข์ (ถม วราสโย ป.ธ. ๗) เป็นพระอุปัชฌาย์
และ พระสาสนโสภณ (แจ่ม จตฺตสลฺโล ป.ธ. ๗)
แต่ครั้งดำรงสมณศักด์ที่พระราชกวี เป็นพระกรรมวาจาจารย์
ณ พระอุโบสถ วัดมกุฏกษัตริยาราม ณ วันที่ ๒๖ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๖๐

ถึงเดือนกุมภาพันธ์ปีเดียวกัน *
ทรงเข้าสอบพระธรรมวินัยได้เป็นนักธรรมชั้นตรีครบองค์ของนวกภูมิ
และทรงสอบได้นักธรรมชั้นตรี และเปรียญธรรม ๓ ประโยค
(แปล ประโยค อโยเคในปิยวรรค)

พ.ศ. ๒๔๖๑

พรรษาที่ ๒ ทรงสอบได้นักธรรมชั้นโท ได้คะแนนบริบูรณ์
ได้คำชมเชยจากกรรมการสอบธรรมสนามหลวงในส่วนเรียงความ

พ.ศ. ๒๔๖๒

พรรษาที่ ๖ ทรงสอบได้เปรียญธรรม ๔ ประโยค

แต่โบราณนานมา ไทยใช้หนังสือ ๒ อย่าง คือ ไทยกลาง และไทยใต้
ใช้ตัวไทยสำหรับเขียนเรื่องชาวบ้าน
ใช้ตัวขอมสำหรับเขียนบาลีสันสกฤต หรือเรื่องศาสนา

ในทำนองเดียวกัน ไทยเหนือก็ใช้ตัวฝักขามกับตัวเมือง
และไทยอีสานตลอดถึงลาวใช้ตัวไทยน้อยกับตัวธรรม

คัมภีร์พระไตรปิฏก อรรถกถา ฎีกา สัททวิเสส ฉบับเดิมเป็นอักษรขอม
แม้ศิลาจารึกและเรื่องที่เขียนไว้ด้วยอักษรขอมก็มี

สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส
จึงประกาศให้วิชาเขียนอ่านอักษรขอม เป็นบุพภาคแห่งบาลีประโยค ๔
และเขียนข้อสอบบาลีประโยค ๖, ๗, ๘, ๙ ที่เป็นภาษาบาลีตัวอักษรขอม


ท่านเจ้าประคุณสมเด็จฯ ทรงศึกษาอักษรขอมมาก่อนแล้ว
จึงสามารถสอบบุพภาคแห่งประโยค ๔ ไปได้ด้วยดี ตลอดถึงประโยค ๙

พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๖๔

ทรงเป็นครูสอนพระธัมมปทัฏฐกถา และ

ธันวาคม ในศกเดียวกัน

ทรงสอบไล่ได้เปรียญ ๕ ประโยค


Image
ทรงฉายเมื่อเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๖๔


พ.ศ. ๒๔๖๕

พรรษาที่ ๖ ทรงสอบได้เปรียญโท ๖ ประโยค

พ.ศ. ๒๔๖๖

พรรษาที่ ๗ ทรงสอบได้นักธรรมชั้นเอก

พ.ศ. ๒๔๖๗

พรรษาที่ ๘ ทรงเป็นครูสอนมังคัลถทีปนี โรงเรียนบาลีวัดมกุฏกษัตริย์ฯ
และเดือนธันวาคม ปีเดียวกัน ทรงสอบได้เปรียญธรรม ๗ ประโยค

พ.ศ. ๒๔๖๘

พระสาสนโสภณ (แจ่ม จตฺตสลฺโล ป.ธ. ๗)
ครั้งยังเป็นพระธรรมปาโมกข์ เจ้าอาวาสวัดมกุฏกษัตริยาราม
ได้รับมอบจากสมเด็จพระมหาสมณเจ้าฯ ให้ตรวจชำระพระไตรปิฎกบางปกรณ์

คือ อปทาน เถรคาถา เถรีคาถา พุทธวังสะ จริยาปิฎก และคัมภีร์มิลินทปัญหาในเบื้องต้น

ได้แบ่งการตรวจชำระออกเป็น ๒ กอง คือ

- กองที่ ๑ ให้พระมหาจวน อุฏฐายี ป.ธ. ๗
เป็นหัวหน้าตรวจชำระอปทาน เถรคาถา เถรีคาถา
- กองที่ ๒ ให้พระมหาทองสืบ จารุวณฺโณ ป.ธ. ๗
เป็นหัวหน้าตรวจชำระพุทธวังสะ จริยาปิฏก และมิลินทปัญหา

เจ้าประคุณสมเด็จฯ ได้สอบทานอักษรไทยกับต้นฉบับอักษรขอม
เทียบกับฉบับอักษรพม่าและอักษรโรมัน โดยตลอดเป็นเวลานาน
จึงทำให้ทรงชำนาญในอักษรทั้ง ๒ นี้ด้วย

ฉะนั้น เมื่อเสด็จแทนพระองค์ สมเด็จพระสังฆราช วัดเบญจมบพิตร
สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช (ปลด กิตฺติโสภโณ)
ไปร่วมประชุมสังคายนาที่กรุงย่างกุ้ง ประเทศพม่า เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๐๕
จึงทรงอ่านพระไตรปิฎกอักษรพม่าได้โดยสะดวก

อนึ่ง โดยที่อักษรรามัญมีรูปร่างคล้ายกับอักษรพม่าโดยมาก
จึงทรงสามารถอ่านคัมภีร์อักษรรามัญได้ด้วยเช่นกัน

พ.ศ. ๒๔๗๐

พรรษาที่ ๑๑ ทรงสอบได้เปรียญธรรม ๘ ประโยค
และทรงเป็นกรรมการช่วยตรวจข้อสอบบาลีไวยากรณ์ในสนามหลวง

พ.ศ. ๒๔๗๑

ได้รับพระราชทานพัดรัตนภรณ์ชั้น ๕
ในพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษารัชกาลที่ ๗

และเดือนมกราคมทรงเป็นกรรมการสนามหลวง
ตรวจนักธรรมชั้นเอก และบาลีประโยค ๔, ๕, ๖

พ.ศ. ๒๔๗๒

พรรษาที่ ๑๓ ทรงสอบได้เปรียญธรรม ๙ ประโยค

พ.ศ. ๒๔๗๕

ทรงเป็นอาจารย์ใหญ่ โรงเรียนบาลี สำนักเรียนวัดมกุฏกษัตริยาราม
ได้ทรงปฏิรูประเบียบแบบแผนการศึกษาบาลีให้ดีขึ้น
และเป็นกรรมการวัดพร้อมด้วยคณะอีก ๔ รูป

สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๗๖

ทรงเป็นอนุกรรมการกองตรวจหนังสือของมหามกุฏราชวิทยาลัย

ตุลาคม พ.ศ. ๒๔๗๖

ทรงเป็นกรรมการ มหามกุฏราชวิทยาลัย

และทรงเป็นกรรมการพิจารณาวางระเบียบบำรุงการศึกษาอบรมปริยัติธรรม
และงบประมาณของมหามกุฏราชวิทยาลัยพร้อมด้วยกรรมการอีก ๕ รูป

Image
Image

และทรงเป็นกรรมการออก “หนังสือธรรมจักษุ”
ซึ่ง สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ ทรงฟื้นฟูขึ้นอีกครั้งหนึ่ง
หลังจากหยุดไปเป็นเวลา ๒๐ ปี และได้ออกต่อเนื่องมาจนกระทั่งถึงทุกวันนี้

* หมายเหตุ : ครั้งนั้นยังขึ้นศกใหม่เดือนเมษายน
เดือนกุมภาพันธ์จึงเป็นปลายปี เริ่มขึ้นศกใหม่เดือนมกราคม เมื่อ พ.ศ. ๒๔๘๓

พระเกียรติคุณด้านการบริหารปกครองและสมณศักดิ์

วันที่ ๖ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๗๖

ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะสามัญที่ พระกิตติสารมุนี
ที่พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย ในพระราชพิธีเฉลิพระชนมพรรษา รัชกาลที่ ๗

และในศกเดียวกันนี้เอง

สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงชินวรสิริวัฒน์
ทรงตั้งให้เป็นกรรมการกองอำนวยการออกหนังสือ “ธรรมจักษุ”

และทรงเป็นประธานกรรมการกองตรวจเลือกพระสูตร
ทรงเป็นกรรมการสอบจรรยาประโยคมัธยมบริบูรณ์ถึง พ.ศ. ๒๔๘๒ (เลิก ม.๘)
ทรงเป็นอนุกรรมการมหาเถรสมาคมจนถึง พ.ศ. ๒๔๘๑

พ.ศ. ๒๔๗๖

ขณะยังทรงเป็นพระเปรียญ เจ้าประคุณสมเด็จฯ ได้ทรงดำริร่วมกับมิตรสหาย
ตั้งสมาคมพุทธศาสนาขึ้นเป็นครั้งแรก เรียกว่า “พุทธมามกสมาคม”

โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเผยแผ่พระพุทธศาสนา
ส่งเสริมการศึกษา และบำรุงสัมมาปฏิบัติ

โดย ผู้ก่อตั้งครั้งแรกฝ่ายบรรพชิตนั้นประกอบไปด้วย

พระมหาจวน อุฏฐายี พระมหาทองสืบ จารุวณฺโณ วัดมกุฏกษัตริยาราม
พระมหาผิน สุจโว วัดบวรนิเวศวิหาร เป็นต้น


ฝ่ายคฤหัสถ์มี พระยาสุรเกษตรโสภณ หลวงสมัครนันทพล
หลวงประดิษฐ์มนูธรรม และนายไต๋ ปาณิกบถุตร เป็นต้น


เมื่อจดทะเบียนเรียบร้อยแล้ว
สมาคมก็เริ่มดำเนินการรับสมาชิก
และประกวดเรียงความทางพระพุทธศาสนา เป็นต้น ตามวัตถุประสงค์

แต่ต่อมาไม่ช้าก็ถูกรัฐบาลในเวลานั้น
ขอให้มหาเถรสมาคมห้ามไม่ให้ภิกษุสามเณรเกี่ยวข้องกับสมาคมนี้
สมาคมจึงต้องหยุดกิจการและเลิกล้มไปในที่สุด

แม้ว่าเจ้าประคุณสมเด็จฯ จะไม่ได้ดำเนินการเผยแผ่พระพุทธศาสนา
โดยเอกเทศตามวัตถุปีระสงค์ของพุทธมามกสมาคม

แต่ในปลายปีนั้นเอง
ก็ได้ทรงเป็นหัวหน้ากองเผยแผ่พระพุทธศาสนาของมหามกุฏราชวิทยาลัย
และได้ทรงเป็นสังฆมนตรีว่าการองค์การเผยแผ่
ตาม พ.ร.บ.คณะสงฆ์ พ.ศ. ๒๔๘๔ ต่อมาจนถึง พ.ศ. ๒๕๐๕

พ.ศ. ๒๔๗๗

ทรงเป็นกรรมการตรวจและสะสางศาสนสมบัติ
และทรงเป็นกรรมการคณะธรรมยุต
ทรงเป็นกรรมการตรวจบาลีประโยค ๗, ๘, ๙
และทรงเป็นพระคณาจารย์เอกทางเทศนา

พ.ศ. ๒๔๗๘

ทรงได้รับพระราชทานเลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นราชที่ พระราชเวที
ในพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา รัชกาลที่ ๘
และทรงเป็นกรรมการพิจารณาเทียบ
วิทยฐานะเปรียญ ๖ ประโยคกับมัธยมบริบูรณ์

กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๗๘

ทรงเป็นประธานคณะกรรมการทำการในหน้าที่เจ้าคณะมณฑลราชบุรี
ร่วมกับ พระญาณเวที วัดบุรณสิริ, พระวิสุทธิสมโพธิ์ วัดพระเชตุพน
และพระอริยกวี วัดจักรวรรดิ
จนถึง พ.ศ. ๒๔๘๖

กรกฏาคม พ.ศ. ๒๔๗๘

ทรงเป็นกรรมการควบคุมการแปลพระไตรปิฏก
โดยอนุมัติของประธานกรรมการมหาเถรสมาคม

สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๗๙

ทรงเป็นกรรมการพิจารณาปรับปรุงแก้ไขระเบียบของมหาเถรสมาคม
ว่าด้วยพระภิกษุสามเณรในอาณาเขตชายแดนไปมาติดต่อกับต่างประเทศ

พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๗๙

ทรงเป็นกรรมาธิการพิจารณาร่าง พ.ร.บ.การปกครองคณะสงฆ์ พ.ศ. ๒๔๗๙
ร่วมกับ พระธรรมโกศาจารย์, พระธรรมไตรโลกาจารย์,
พระราชสุธี และพระศรีวิสุทธิวงศ์


พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๘๒

ได้รับพระราชทานรางวัลชนะเลิศ
ในการแต่งคาถาอวยพรประเทศไทยสำหรับใช้แทน
รตนตตฺยปปฺภาวาภิยาจนคาถา
จาก สมเด็จพระสังฆราช (แพ ติสฺสเทโว)

คือ ไตรแพร ๑ ไตร ย่ามตาด ๑ นาฬิกาซุ้ม ๑ โคมตั้งไฟฟ้า ๑
หมอนกับอาสนะ ๑ กาชงโอวัลติลโครเมี่ยมมีถาดรองถ้วยเซลูลอยด์ ๑
ธูปเทียน ขวดปักดอกไม้ฝรั่ง ๑ คู่


Image
สมเด็จพระสังฆราช (แพ ติสฺสเทโว) พร้อมเครื่องประกอบสมณศักดิ์
พ.ศ. ๒๔๘๒

ได้รับพระราชทานเลื่อนสมณศักดิ์ พระราชาคณะชั้นเทพที่ พระเทพเวที
ในพระราชพิธีรัชมงคล เมื่อวันที่ ๑ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๘๒ ในรัชกาลที่ ๘

พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๘๕ ถึง ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๐๕

ทรงเป็นสมาชิกสังฆสภา ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. ๒๔๘๔

พ.ศ. ๒๔๘๔

ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ
ให้ตราพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. ๒๔๘๔
แทนพระราชบัญญัติลักษณะการปกครองคณะสงฆ์ ร.ศ. ๑๒๑

อนึ่ง ตามพระราชบัญญัติใหม่นั้น

คณะสงฆ์มีการปกครองแบบสังฆสภา มีคณะสังฆมนตรี และคณะวินัยธร
แบ่งการปกครองส่วนกลางออกเป็น ๔ องค์การ

คือ องค์การปกครอง องค์การเผยแผ่
องค์การศึกษา และองค์การสาธารณูปการ


มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๘๕

ทรงเป็นสังฆมนตรีว่าการองค์การเผยแผ่
ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. ๒๔๘๔

เมษายน พ.ศ. ๒๔๘๖

พ้นจากตำแหน่งเจ้าคณะมณฑลราชบุรี
โดยพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. ๒๔๘๔
ให้มีเจ้าคณะตรวจการภาคแทนเจ้าคณะมณฑล

เป็นผู้รักษาการในตำแหน่งสังฆนายกแทน
สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ (อ้วน ติสฺโส) วัดบรมนิวาส

ครั้งที่ ๑ ตั้งแต่วันที่ ๑๘ ธันวาคม พ.ศ. ๒๘๔๖
จนถึงวันที่ ๓๐ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๘๖ รวม ๕ เดือน ๑๓ วัน

ครั้งที่ ๒ ตั้งแต่วันที่ ๒๘ ตุลาคม พ.ศ. ๒๔๘๖
จนถึงวันที่ ๒๙ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๘๙ รวม ๒ ปี ๗ เดือน ๑ วัน


Image
รูปหล่อสมเด็จพระมหาวีรวงศ์ (อ้วน ติสฺโส) วัดบรมนิวาส

พ.ศ. ๒๔๘๘

โดยคำสั่งของเจ้าคณะใหญ่คณะธรรมยุต ลงวันที่ ๒๖ พฤศจิกายน ๒๔๘๘
ทรงเป็นผู้รักษาการในตำแหน่ง เจ้าอาวาสวัดมกุฏกษัตริยาราม
และเป็นเจ้าอาวาสในปีเดียวกัน

ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๘๘

รับพระราชทานเลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระราชคณะชั้นธรรมที่ พระธรรมปาโมกข์

พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๘๙

ทรงเป็นผู้สั่งการแทน สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวโร) สังฆนายก

มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๙๐

ทรงได้รับพระราชทานสถาปนาสมณฐานันดรเป็นเจ้าคณะรองคณะธรรมยุต
รองสมเด็จพระราชาคณะที่ พระสาสนโสภณ

วันที่ ๓๐ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๙๓

สั่งการแทนสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวโร) สังฆนายก สมัยที่ ๒

วันที่ ๑๑ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๙๔

ทรงเป็นสังฆนายกสืบต่อสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวโร)
ซึ่งถึงมรณภาพ เมื่อวันที่ ๘ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๙๔
และคงเป็นสังฆมนตรีว่าการองค์การเผยแผ่อีกตำแหน่งหนึ่ง

Image

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวโร)


วันที่ ๑๕ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๙๔

ลาออกจากตำแหน่งสังฆนายก

วันที่ ๒๔ กรกฏาคม พ.ศ. ๒๔๙๔

เป็น สังฆมนตรีว่าการองค์การเผยแผ่ในคณะสังฆมนตรี
ซึ่งมี สมเด็จพระวันรัต (ปลด กิตฺติโสภณมหาเถร)
วัดเบญจมบพิตร
เป็นสังฆนายก

วันที่ ๕ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๙๙

ทรงได้รับพระราชทานสถาปนาสมณศักดิ์เป็นสมเด็จพระราชคณะที่
สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ ผู้ช่วยเจ้าคณะใหญ่คณะธรรมยุต

พ.ศ. ๒๕๐๑

ทรงเป็น นายกกรรมการมหามกุฏราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์

วันที่ ๑๑ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๐๑

ทรงเป็น เจ้าคณะใหญ่คณะธรรมยุต

วันที่ ๑๐ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๐๓

ทรงได้รับแต่งตั้งเป็น สังฆนายก

พ.ศ. ๒๕๐๕

สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (ปลด กิตฺติโสภณมหาเถร)
สมเด็จพระสังฆราช วัดเบญจมบพิตร
สิ้นพระชนม์


Image
สมเด็จพระสังฆราช (ปลด กิตฺติโสภณมหาเถร)

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการมีหนังสือแจ้งมอบหน้าที่อำนาจ
ให้ทรงบัญชาการคณะสงฆ์แทนสมเด็จพระสังฆราช
ตามมาตรา ๑๐ แห่งพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พุทธศักราช ๒๔๘๔

วันที่ ๑ มกราคม พ.ศ. ๒๕๐๖

ทรงพ้นจากตำแหน่งสังฆนายก
เพราะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ
ให้ตราพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พุทธศักราช ๒๕๐๕ ขึ้น

โดยคณะสงฆ์มีการปกครองแบบมหาเถรสมาคม
เป็นองค์กรสูงสุดทางการปกครอง

เจ้าประคุณสมเด็จฯ ทรงเป็นกรรมการมหาเถรสมาคม
โดยตำแหน่ง พ.ร.บ.คณะสงฆ์ พ.ศ. ๒๕๐๕

ทรงเป็น อนุกรรมการมหาเถรสมาคม
ยกร่างกฏข้อบังคับระเบียบมหาเถรสมาคมตลอดปี พ.ศ. ๒๕๐๖
และทรงได้รับเลือกให้เป็น ประธานอนุกรรมการ

วันที่ ๒๐ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๐๘

ทรงเป็น เจ้าคณะใหญ่คณะธรรมยุต
ตามกฎมหาเถรสมาคมฉบับที่ ๔ (พ.ศ. ๒๕๐๖)
ว่าด้วยระเบียบการปกครองคณะสงฆ์ข้อ ๖

สมเด็จพระสังฆราชพระองค์ที่ ๑๖ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์

ครั้นเมื่อถึงวันที่ ๒๖ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๐๘ นี้
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ
ให้สถาปนาสมเด็จพระมหาวีรวงศ์ (จวน อุฏฐายี) ขึ้นเป็น
สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปรินายก
นับเป็นสมเด็จพระสังฆราชพระองค์ที่ ๑๖ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์
สืบต่อจาก สมเด็จพระสังฆราช (อยู่ ญาโณทยมหาเถร)

ในการสถาปนาเจ้าประคุณสมเด็จฯ เป็นสมเด็จพระสังฆราชครั้งนี้
ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้แก้ไข
พระราชพิธีสถาปนาสมเด็จพระสังฆราชใหม่ เพื่อให้เป็นแบบอย่างต่อไป
ดังคำปรารภของสำนักพระราชวัง ดังนี้

“ตามโบราณราชประเพณี เมื่อสมเด็จพระสังฆราชสิ้นพระชนม์
พระมหากษัตริย์จะทรงสถาปนาสมเด็จพระสังฆราชองค์ใหม่
ภายหลังถวายพระเพลิงพระศพสมเด็จพระสังฆราชพระองค์ก่อนแล้ว

การสถาปนาสมเด็จพระสังฆราช
โดยปกติจะกระทำร่วมกับการพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา
หรือพระราชพิธีฉัตรมงคล
สุดแต่ระยะเวลาการสถาปนาจะใกล้กับพิธีใด
ซึ่งเหมือนกับการสถาปนาสมเด็จพระเถระองค์อื่นๆ

ในการสถาปนาสมเด็จพระสังฆราชนั้น
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีพระราชดำริว่า

สมเด็จพระสังฆราชทรงดำรงสมณศักดิ์สูงสุด
ทรงเป็นสกลมหาสังฆปริณายก ประธานาธิบดีสงฆ์
และทรงเป็นที่เคารพสักการะของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
พระบรมวงศานุวงศ์ รัฐบาล และพุทธมามกะโดยทั่วไป

ทรงเป็นจุดรวมของศรัทธาปสาทะแห่งพุทธบริษัททั้งในและนอกราชอาณาจักร
ประกอบด้วยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ทรงสดับคำกราบบังคมทูล
ของรัฐบาลกับสังฆทัสนะในมหาเถรสมาคมโดยเอกฉันทมติ
และทรงพิจารณาโดยรอบคอบด้วยพระองค์เองแล้ว

จึงทรงอาศัยพระราชอำนาจ ทรงสถาปนาสมเด็จพระเถระขึ้น
ทรงดำรงสมณศักดิ์สมเด็จพระสังฆราช
ซึ่งเป็นการเพียบพร้อมและสมบูรณ์ทุกประการ

ด้วยความสำคัญในสมณศักดิ์ประการหนึ่ง
และด้วยความเพียบพร้อมในพระราชดำริพิจารณาอีกประการหนึ่ง

จึงสมควรที่จะถวายพระเกียรติยศ
โดยการตั้งการพระราชพิธีสถาปนาสมเด็จพระสังฆราช
ณ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม
เป็นพระราชพิธีต่างหากโดยเฉพาะ
ไม่รวมอยู่ในการพระราชพิธีอื่นใด


และให้มีลักษณะการพระราชพิธีแตกต่างกว่าก่อน
เดิมมีเพียงเจ้าพนักงานอาลักษณ์
อ่านกระแสพระบรมราชโองการสถาปนาสมเด็จพระสังฆราช
และถวายพระสุพรรณบัฏ พัดยศ และเครื่องสมณศักดิ์

การพระราชพิธีสถาปนาสมเด็จพระสังฆราชคราวนี้
มีพระราชดำริให้ประกาศกระแสพระบรมราชโองการ
และถวายพระสุพรรณบัฏ พัดยศ และเครื่องสมณศักดิ์
ท่ามกลางมหาสมาคมทั้งฝ่ายพุทธจักร และราชอาณาจักร

ทางฝ่ายพุทธจักรประกอบด้วยสมเด็จพระราชาคณะ
พระกรรมการมหาเถรสมาคม เจ้าคณะภาค เจ้าคณะจังหวัดทั่วราชอาณาจักร

และทางราชอาณาจักรก็ครบทุกสถาบัน
นับแต่พระองค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระบรมวงศานุวงศ์
ประธานฝ่ายบริหารและนิติบัญญัติ ตลอดจนข้าราชการทั้งมวล

เพื่อมหาสมาคมดังกล่าวแล้ว
จะได้พร้อมกันอนุโมทนาสาธูการ
สมกับที่จะทรงเป็นสกลมหาสังฆปริญณายก ทรงปกครองคณะสงฆ์
เป็นที่เชิดชูพระพุทธศาสนาให้วัฒนาสถาพรสืบไป


เลขาธิการพระราชวังจึงรับพระบรมราชโองการเหนือเกล้าฯ
ตั้งการพระราชพิธีสถาปนาสมเด็จพระสังฆราช สนองพระราชกระแสพระราชดำริ

โดยกำหนดจารึกพระสุพรรณบัฏ
ในวันที่ ๒๑ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๐๘ เวลา ๑๕.๓๓ น.
และวันที่ ๒๖ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๐๘ เวลา ๑๖.๐๐ น.
เป็นการพระราชพิธีสถาปนาสมเด็จพระสังฆราช
รายละเอียดแห่งการพระราชพิธีมีปรากฏในหมายกำหนดการของสำนักพระราชวังแล้ว”


Image
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงถวายพัดยศและเครื่องสมณศักดิ์แด่สมเด็จฯ
ในงานพระราชพิธีสถาปนาสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสงฆราช (จวน อุฏฺฐายี)
สมเด็จพระสังฆราชพระองค์ที่ ๑๖ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์


พระนามตามที่จารึกในพระสุพรรณบัฏ

สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สุขุมธรรมวิธานธำรง
สกลมหาสังฆปริณายก ตรีปิฎกกลากุสโลภาส
ภูมิพลมหาราชหิโตปสัมปทาจารย์ อุฏฐายีภิธานสังฆวิสุต
ปาวจนุตตมสาสนโสภณ วิมลศีลขันธสมาจารวัตร
พุทธศาสนิกบริษัทคารวสถาน วิจิตรปฏิภานพัฒนคุณ
อดุลคัมภีรญาณสุนทร บวรธรรมบพิตร

สมเด็จพระสังฆราช สถิต ณ
วัดมกุฏกษัตริยาราม ราชวรวิหาร พระอารามหลวง
จงทรงเจริญพระชนมายุ วรรณ สุข พล ปฏิภาน คุณสารสิริสวัสดิ์
วิรัฏฐิติ วิรุฬหิไพบูลย์ ในพระพุทธศาสนาเทอญ


Image
พระตำหนักที่ประทับภายในวัดมกุฏกษัตริยาราม ราชวรวิหาร

พระเกียรติคุณด้านการศึกษา

เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๘๘ พระเถรานุเถระ คณะธรรมยุต
ได้ดำเนินการจัดตั้งสถาบันการศึกษาขั้นอุดมศึกษา
สำหรับพระภิกษุสามเณรขึ้น ในความอุปถัมภ์ของมูลนิธิมหามกุฏราชวิทยาลัย
อันเป็นการดำเนินการตามพระดำริของ
สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส
เรียกว่า
“สภาการศึกษาของมหามกุฏราชวิทยาลัย
มหาวิทยาลัยพระพุทธศาสนาแห่งประเทศไทย”


โดย สมเด็จพระสังฆเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์
เจ้าคณะใหญ่คณะธรรมยุต
และองค์นายกกรรมการมหามกุฏราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์
ทรงออกคำสั่งตั้งเมื่อวันที่ ๓๑ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๘๘
นับเป็นมหาวิทยาลัยพระพุทธศาสนา
หรือมหาวิทยาลัยสงฆ์แห่งแรกของประเทศไทย

ในการจัดตั้งสภาการศึกษาของมหามกุฏราชวิทยาลัยครั้งนี้
เจ้าประคุณสมเด็จฯ ซึ่งขณะนั้นทรงดำรงสมณศักดิ์ที่ “พระธรรมปาโมกข์”
ได้ทรงเป็นพระเถระรูปหนึ่งที่ได้มีบทบาทอย่างสำคัญในการให้การสนับสนุน
จนกระทั่งการจัดตั้งสภาการศึกษาฯ ได้ดำเนินการเป็นผลสำเร็จ
และได้ทรงให้ความสนับสนุนสถาบันการศึกษาแห่งนี้
ด้วยดีเสมอมาตลอดพระชนมชีพของพระองค์

ในปี พ.ศ. ๒๕๑๒ ทางการคณะสงฆ์
ได้ประกาศรับรองฐานะของมหาวิยาลัยสงฆ์ทั้งสองแห่งคือ
สภาการศึกษามหามกุฏราชวิทยาลัย และมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย

จึงได้มีพระดำริที่จะปรับปรุง
และขยายการศึกษาของสภาการศึกษาฯ ให้มีคุณภาพและปริมาณดียิ่งขึ้น

ซึ่งแต่เดิมทางสภาการศึกษาฯ
รับสมัครพระภิกษุสามเณรผู้เรียนสำเร็จเปรียญธรรม ๔ ประโยค
และนักธรรมชั้นเอกเข้าศึกษา

ในยุคต้นๆ มีพระภิกษุสามเณรผู้มีวุฒิ ป.ธ. ๔, น.ธ. เอก
สมัครเข้าศึกษากันมากพอสมควร แต่ต่อมาๆ มีผู้เข้ามาสมัครกันน้อยลง

เนื่องจากในปีหนึ่งๆ มีผู้สอบเปรียญธรรมได้น้อย
จึงมีผู้มาสมัครเรียนน้อยไม่พอกับความต้องการ
อีกประการหนึ่งพื้นวิชาความรู้สายสามัญของผู้ที่มาสมัครศึกษาไม่เท่ากัน

บางรูปเรียนจบแค่ประถมปีที่ ๔
แต่บางรูปเรียนจบชั้นมัธยมปีที่ ๓ บ้าง มัธยมปีที่ ๖ บ้าง ไม่สม่ำเสมอกัน
เป็นที่ยุ่งยากแก่การจัดห้องเรียน


จึงทรงเห็นว่าสมควรที่จะได้ปรับพื้นความรู้วิชาสายสามัญ
ของนักศึกษา ให้เท่าเทียมในชั้นอุดมศึกษา


โดยเปิดโรงเรียนขึ้นอีกประเภทหนึ่ง
ทำการสอนวิชาสายสามัญตั้งแต่ชั้นประถมปีที่ ๕
ควบคู่ไปกับนักธรรมชั้นเตรียม และบาลีไวยากรณ์
จนจบชั้น ม.ศ. ๕, น.ธ. เอก และ ป.ธ. ๔ แล้ว
จึงให้เขาเป็นนักศึกษาเรียนในชั้นอุดมศึกษาฯ ต่อไป

ทั้งนี้ก็ด้วยวัตถุประสงค์ ๒ ประการ คือ


๑. เพื่อปรับพื้นฐานวิชาการศึกษาสายสามัญให้ได้มาตรฐานเป็นอันเดียวกัน
๒. เพื่อเพิ่มปริมาณนักศึกษาให้มากขึ้น


ดังนั้น ในปี พ.ศ. ๒๕๑๒ นั้นเอง จึงได้มีพระบัญชามอบให้
พระปริยัติเมธี (สุวรรณ กญจโน ป.ธ. ๘)
พระครูวินัยกรณ์โสภณ (อำนวย วุฑฺฒิโย)
และ พระมหาบรรจง กลฺลิโต วัดมกุฏกษัตริยาราม

ดำเนินการติดต่อขอความอุปถัมภ์จากกองสลากกินแบ่งรัฐบาล
ทำการก่อสร้างอาคารเรียนขึ้นหลังหนึ่ง
เป็นอาคารตึก ๓ ชั้น ขนาดกว้าง ๑๑ เมตร ยาว ๓๘.๕๐ เมตร
สามารถที่จะรับนักเรียนได้ประมาณ ๓๐๐-๔๐๐ รูป
เพื่อเป็นสถานที่เรียนตามโครงการที่ได้ทำการดำริไว้

อาคารหลังนี้ได้ทำการก่อสร้างในปี พ.ศ. ๒๕๑๓
และสร้างแล้วเสร็จในปี พ.ศ. ๒๕๑๔

Image

ซ้าย : พระกิตติสารมุนี (ประจวบ กนฺตาจาโร) สมณศักดิ์สุดท้ายที่ สมเด็จพระพุทธชินวงศ์
ขวา : พระเทพกวี (ประยูร สนฺตงฺกุโร ป.ธ. ๙) สมณศักดิ์สุดท้ายที่ สมเด็จพระญาณวโรดม 


ในขณะเดียวกันนั้นก็ได้มีพระบัญชาให้
พระเทพกวี (ประยูร สนฺตงฺกุโร ป.ธ. ๙) วัดเทพศิรินทราวาส
เลขาธิการสภาการศึกษาฯ มหามกุฏราชวิทยาลัย
และ พระกิตติสารมุนี (ประจวบ กนฺตาจาโร) วัดมกุฏกษัตริยาราม
รองเลขาธิการสภาการศึกษาฯ มหามกุฏราชวิทยาลัย
ร่วมกันดำเนินการปรับปรุงการศึกษาในสามัญศึกษา
ตามพระนโยบายที่ได้ทรงกำหนดไว้

พระเทพกวี วัดเทพศิรินทราวาส และ พระกิตติสารมุนี วัดมกุฏกษัตริยาราม
จึงได้ประสานงานกันเปิดโรงเรียนขึ้น ในปี พ.ศ. ๒๕๑๓ โดยอาศัย
พระอุโบสถคณะรังษี วัดบวรนิเวศวิหาร เป็นสถานที่เรียนส่วนหนึ่งไปพลางก่อน
จนกว่าอาคารเรียนที่วัดมกุฏกษัตริยารามจะสร้างแล้วเสร็จ

ในปีแรกนี้ได้เปิดสอนเฉพาะชั้นประถมปีที่ ๕
ในวิชาสายสามัญศึกษาอย่างเดียว เพราะผู้ที่สมัครเข้าเรียนในรุ่นนี้
ล้วนแต่เรียนจบนักธรรม และบาลีไวยากรณ์มาแล้ว
ได้อาศัยครูอาจารย์ของสภาการศึกษาฯ ส่วนหนึ่งมาช่วยทำการสอน

โดยมอบให้ พระมหาสรเชฏฐ คมฺภีโร ป.ธ. ๙
วัดนรนารถสุนทริการาม
เป็นผู้ควบคุมดูแลดำเนินการ

 พระอวสานกาล

โดยปกติ เจ้าประคุณสมเด็จฯ ทรงมีพระพลานมัยดีตลอดมา
ไม่ประชวรถึงกับล้มหมอนนอนเสื่อ แต่มีพยาธิเบียดเบียนเป็นครั้งคราว
ต้องเสด็จไปรับการผ่าตัดในโรงพยาบาล ๒-๓ ครั้ง คือ
ผ่าตัดไส้เลื่อน ๑ ครั้ง ผ่าตัดโพรงจมูกครั้ง ๑
ผ่าตัดกระเพาะ เพื่อตรวจดูว่าเป็นมะเร็งหรือไม่อีกครั้ง ๑

ภายหลังการผ่าตัดครั้งสุดท้าย ก็ปรากฏว่าพระสุขภาพเป็นปกติ
แต่ทรงรับสั่งว่า รู้สึกว่าความจำเลือนไปบ้าง และทรงปรารภว่า

“ไม่รู้ว่าทำกรรมอะไรไว้ จึงถูกผ่าตัดอย่างนี้”

สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (จวน อุฏฐายีมหาเถร)
สิ้นพระชนม์โดยอุบัติเหตุ
เพราะถูกรถยนต์บรรทุกขนาดเล็กส่วนบุคคล
ขับสวนทางมาพุ่งเข้าชนรถยนต์พระประเทียบ
ณ วันที่ ๑๘ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๑๔ เวลา ๑๐.๐๕ น.


สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (จวน อุฏฐายีมหาเถร)
ทรงดำรงอยู่ในเพศคฤหัสถ์ ๑๗ ปี
ทรงบรรพชาเป็นสามเณร ๓ พรรษา
ทรงอุปสมบทเป็นพระภิกษุ ๕๕ พรรษา
ทรงเป็นเจ้าอาวาสวัดมกุฏกษัตริยาราม ๒๗ พรรษา
และดำรงตำแหน่งสมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก
เป็นเวลา ๗ พรรษา (๖ ปี กับ ๒๒ วัน)
คำนวณพระชนมายุเต็มได้ ๗๔ พรรษา ๑๑ เดือน ๒ วัน


Image

สังฆราชานุสรณ์ สมเด็จพระสังฆราช (จวน อุฏฐายี)
ประดิษฐาน ณ วัดมกุฏกษัตริยาราม ราชวรวิหาร

 

 

 

วิดีโอ

WatpaLA-Youtube

Copyright ©2554 วัดป่าธรรมชาติ มลรัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา